Przejdź do treści

Dziegieć – zastosowanie, rodzaje i właściwości

Dziegieć – zastosowanie, rodzaje i właściwości Istock.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Plopping, czyli ręcznikowanie włosów – co to, jak wykonać?
Zmiany na paznokciach. O jakich chorobach świadczą?
Poranny trening na czczo – spalacz tłuszczu czy kiepski pomysł?
Wróciłaś z urlopu, a na twojej skórze pojawiło się więcej znamion i piegów? Sprawdź, czy nie są groźne
Nie wiesz, ile kremu z filtrem powinnaś nałożyć, by twoja skóra była bezpieczna? Poznaj „KremówKę Janiny”, czyli kalkulator kremów UV

Zapewne każdy z nas słyszał określenie „łyżka dziegciu”. Czym jest dziegieć i jakie powiązanie z jego właściwościami ma ten związek frazeologiczny? Jakie cechy posiada najczęściej poszukiwany dziegieć brzozowy? Na co pomoże kąpiel z użyciem mydła dziegciowego lub szamponu z dziegciem? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.

Co to jest dziegieć?

Dziegieć to rodzaj smoły drzewnej. Z chemicznego punktu widzenia jest mieszaniną związków fenolowych, terpenów i węglowodanów. Otrzymuje się go w wyniku destylacji drewna i kory. Ma postać ciemnobrunatnej, gęstej, lepkiej mazi. Charakterystyczną cechą dziegciu jest bardzo nieprzyjemny, ostry zapach i równie nieciekawy (gorzki) smak. Stąd utrwaliło się powiedzenie, że odrobina tej substancji jest w stanie zniszczyć smak całej beczki miodu. Powiedzenie „łyżka dziegciu w beczce miodu” oznacza coś złego, niekorzystnego, co jest w stanie zepsuć bardzo miłą okoliczność, czas.

Zastosowanie dziegciu na przestrzeni lat

Dziegieć często pojawia się w przekazach dotyczących dawnej medycyny. Przez wieki był niezastąpioną substancją w każdym domu, a jego zastosowanie było bardzo szerokie. Wykorzystywano go w medycynie, hodowli zwierząt czy konserwacji odzieży. Do tej pory można spotkać się z określeniem „dziegieć do kopyt”, ponieważ wykorzystywano go do leczenia kopyt i kości u bydła. Uważano, że dziegieć chroni przed robactwem, dlatego pokrywano nim odzież lnianą i wełnianą. Poza tym stosowano go jako smar do kół, materiał do uszczelniania beczek, środek do impregnacji skór i jako klej. Już dwa tysiące lat temu dziegieć zaczęto wykorzystywać w celach medycznych – szybko dostrzeżono pozytywny wpływ tej substancji na schorzenia skóry.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Kosmetyki naturalne w drogeriach Hebe

Rodzaje dziegciu

W zależności od drzewa, z którego pozyskuje się dziegieć, wyróżnia się następujące rodzaje dziegciu:

  • Dziegieć brzozowy (Oleum Betullae),
  • Dziegieć bukowy (Oleum Fagi),
  • Dziegieć jałowcowy (Oleum Cadini),
  • Dziegieć sosnowy (Pix liquida Pini),
  • Dziegieć węglowy (Oleum Lithanthracis).

Kontrowersje wokół dziegciu

Dziegieć rakotwórczy?

Współcześnie dziegieć jest bardzo rzadko stosowany przez dermatologów w leczeniu chorób skóry. Na odejście od stosowania tej substancji miała częściowo wpływ dyrektywa Unii Europejskiej z 2001 roku, uznająca dziegieć (głównie ten słabo oczyszczony) za rakotwórczy. Mimo kontrowersji, wciąż w krajach Europy Środkowej (Czechy, Słowenia, Słowacja) i w krajach Europy Południowej dziegieć jest wytwarzany i dodawany do niektórych kosmetyków – głównie mydeł i szamponów.

Dziegieć – skutki uboczne

Poza właściwościami rakotwórczymi, dziegieć wykazuje także działanie fotouczulające, dlatego 24 godziny po zastosowaniu kosmetyków z dziegciem nie wolno wystawiać skóry na działanie promieni słonecznych. Długie i regularne używanie kosmetyków dziegciowych ma też negatywny wpływ na wątrobę i nerki, dlatego długotrwałe stosowanie kosmetyków z dziegciem powinno wiązać się z regularnym wykonywaniem badań laboratoryjnych, np. moczu. Dziegciu nie można stosować też na otwarte rany czy ostre stany zapalne. Nie wolno go stosować w ciąży (ma działanie teratogenne – ciężko uszkadza płód) ani w okresie karmienia piersią (przedostaje się do mleka matki).

Kosmetyki ekologiczne w otoczeniu jesiennych liści

Kosmetyki dziegciowe

Chociaż stosując kosmetyki z dziegciem należy zachować szczególną ostrożność, istnieją preparaty zawierające dobrze oczyszczony (a więc bezpieczny) dziegieć, po które można sięgnąć, aby wspomóc pielęgnację zmienionej chorobowo skóry.

Szampon z dziegciem

Szampony z dziegciem polecane są do mycia skóry głowy z łupieżem, łuszczycą czy łojotokiem. Wskazaniami do użycia szamponów z dziegciem jest też wyprysk i świąd. Szampony dziegciowe należą do produktów leczniczych i są dostępne głównie w aptekach.

Mydło dziegciowe i żele

Mydła dziegciowe polecane są do stosowania na cerę trądzikową, naczynkową, tłustą i przy atopowym zapaleniu skóry. Mydło z dziegciem ma właściwości tonizujące i łagodzące (niweluje dyskomfort związany z przesuszeniem skóry). Ponadto normalizuje działanie gruczołów łojowych i przyspiesza regenerację tkanek. Mydło dziegciowe trzeba stosować tak, jak inne środki myjące – nakładać niewielką ilość na wilgotną skórę i spłukać ciepłą wodą. Mydło z dziegciem czy żele dziegciowe otrzymamy nie tylko w aptece, ale także w niektórych drogeriach czy sklepach z naturalnymi kosmetykami.

Maść z dziegciem

Maść z dziegciem ma tak długą historię, jak samo lecznicze stosowanie dziegciu. Kiedy odkryto aseptyczne i grzybobójcze właściwości tej substancji, zaczęto tworzyć z niej maści i wykorzystywano je do leczenia zarówno ludzi, jak i zwierząt. Obecnie kremy z dziegciem brzozowym stosuje się na skórę dotkniętą łuszczycą, nadmiernym rogowaceniem, wysuszeniem, ale tez rybią łuską.

Gdzie kupić dziegieć brzozowy?

Kosmetyki zawierające dziegieć najszybciej dostaniemy w aptekach lub sklepach naturalnymi kosmetykami. W czystej postaci dziegieć brzozowy kupisz w aptece (jako ekstrakt), w sklepach zielarskich i innych miejscach promujących medycynę naturalną. Dziś nikt już nie robi dziegciu w domu, choć dawniej otrzymywano go sposobem chałupniczym. Potrzebne jednak do tego były, poza korą brzozową, gliniane garnki i palące się dwa dni ognisko.

Właściwości dziegciu brzozowego

Dziegieć brzozowy polecany jest do pielęgnacji skóry dotkniętej chorobami dermatologicznymi, takimi jak:

Należy podkreślić, że dziegieć brzozowy nie jest lekiem – może jedynie złagodzić dokuczliwe w powyższych stanach swędzenie i podrażnienia (ma działanie przeciwświądowe). Ze względu na swoje właściwości dezynfekujące i przeciwzapalne, dziegieć pomaga zwalczać ropne wypryski (wysuszając je) i zapobiega ich powstawaniu. Dziegieć brzozowy polecany jest także jako skuteczny środek przeciwłupieżowy, ma działanie przeciwpasożytnicze i złuszczające. Ekstrakt dziegciu brzozowego nakłada się bezpośrednio na skórę (w przypadku skóry głowy – wciera się go w nią).

Dziegieć sosnowy – właściwości

Podobne właściwości jak dziegieć brzozowy ma dziegieć sosnowy pozyskiwany z destylacji kory i drewna sosny. Dziegieć sosnowy posiada właściwości oczyszczające i złuszczające. Stosuje się go głównie we wspomaganiu leczenia łuszczycy ograniczonej, czyli wywołującej zmiany na wybranych partiach ciała, np.  pachwinach i podudziach, łokciach i kolanach, dłoniach, skórze głowy. Dodawany jest do preparatów takich jak mydła, żele, szampony.

 

Źródła:

  1. M. Ambrosiewicz,  Jak to z dziegciem było, „Wigry” 3/2002
  2. J. Nadolny, Dziegieć – smoła drzewna, pismo Drwal, 2015
  3. https://nck.pl/en/projekty-kulturalne/projekty/ojczysty-dodaj-do-ulubionych/ciekawostki-jezykowe/lyzka-dziegciu-w-beczce-miodu

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Ampułki do twarzy – właściwości i zastosowanie. Czym różnią się ampułki i serum do twarzy?

Kobieta nad morzem

Latem zawsze masz obtarte wewnętrzne powierzchnie ud? Ekspertka ma na to kilka rad

Naturalna farba do włosów – czym się różni od tej z amoniakiem i konserwantami?

Melasma. Jak pozbyć się ciemnych plam na skórze?

Grzybica skóry – jak wygląda, czy jest zaraźliwa i jak leczyć zmiany skórne?

Piękna cera bez podkładu? To możliwe! Oto prostych 8 sposobów

Łopian większy – właściwości i przeciwwskazania

Dezodorant w kremie – skład i skuteczność

Rytuał relaksu / fot. Hello Zdrowie

PMS, ciężki dzień w pracy, zły nastrój? Zaopiekuj się sobą z Rytuałem relaksu od WIMIN!

Kobieta w aucie

Jeździsz samochodem i nie stosujesz kremu z filtrem? Te zdjęcia sprawią, że już nigdy nie zapomnisz o ochronie skóry

Perfumy z feromonami – jak działają? Jakie zapachy działają na kobiety a jakie na facetów?

Maseczka drożdżowa – jak ją wykonać i jak jej używać

Papaina – właściwości i zastosowanie. Na co suplementy z bromelainą i papainą

Kostki lodu

Trik z TikToka na poprawę kondycji skóry. Skin Icing to hit czy kit?

Jak zrobić perfumy w domu? Praktyczne porady i podpowiedzi jak wykonać własną kompozycję

Kwas ferulowy – gdzie występuje i efekty stosowania

Brwi pudrowe - zabieg

Brwi pudrowe – co to za zabieg, cena henny pudrowej

Stylizacja brwi – produkty, narzędzia, geometria brwi

Śluz ślimaka – właściwości. Działanie kremu ze śluzem ślimaka

Kosmetyki wegańskie – czym są te produkty wegańskie?

Pomada do brwi – jak jej używać i jakich błędów nie popełniać?

Przebarwienia po trądziku

Przebarwienia po trądziku – jak powstają i jak się ich pozbyć?

Laminacja brwi

Laminacja brwi – czym ją wykonać i jak długo się utrzymuje

Stopy w wannie

Tarka do stóp – elektryczna, metalowa, z papierem ściernym. Czy wygrywa z pumeksem?

Najpopularniejsze

Kriolipoliza – efekty, cena, przeciwwskazania, czy warto

Gorąca kąpiel – za i przeciw. Komu nie służy kąpiel w gorącej wodzie?

Anna Lewandowska i jej metamorfoza. Lekarz medycyny estetycznej ocenia, co trenerka zmieniła w swoim wyglądzie

Powikłania po botoksie / unsplash

Powikłania po botoksie? Zdarzają się. Dr Marta Roth wyjaśnia

Dlaczego włosy śmierdzą? Wyjaśnia Ekspert Kosmetyczny

Skąd bierze się brzydki zapach włosów? Wyjaśnia Ekspert Kosmetyczny

Kobieta z tuatuażami i kolczykami

Przekłuwanie uszu pistoletem. Nie rób sobie tego ani swojemu dziecku! Piercerka tłumaczy, dlaczego to jest zły pomysł

Ciężar mięśni vs. ciężar tłuszczu. Dlaczego waga nie zawsze jest miarodajna?

Po co mężczyźnie sutki?

Skarpetki złuszczające – czy są skuteczne i przede wszystkim bezpieczne?

Pestka awokado – 8 sposobów, jak możesz ją wykorzystać

Jaki rodzaj masażu wybrać?

Masaż – rodzaje, wskazania i przeciwwskazania. Jak zrobić masaż?

Gencjana - na ospę, na włosy, na afty. Jakie są zalety i wady gencjany?

Gencjana – na ospę, na włosy, na afty. Jakie są zalety i wady gencjany?

Lipodemia — sprawdź, czym jest choroba grubych nóg, jakie ma objawy i jak się ją leczy

Lipodemia – co to jest, przyczyny, objawy i leczenie

Wypadają ci włosy, łamią się, są suche lub rosną tam, gdzie nie powinny? Zobacz, co włosy mówią o twoim zdrowiu

„Ćwiczmy mięśnie dna miednicy! Zmniejszymy dolegliwości nietrzymania moczu oraz poprawimy jakość naszego życia seksualnego”

„Czy zaklejanie znamion plastrem lub punktowe stosowanie kremów z filtrem UV jest rozsądne?” – pytają lekarki prowadzące bloga Dermatolook

×