Przejdź do treści

Dziegieć – zastosowanie, rodzaje i właściwości

Dziegieć – zastosowanie, rodzaje i właściwości Istock.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Usuwanie blizn – preparaty i dermatologiczne sposoby
Olejek złodziei – skład, przepis i zastosowanie
Olejek macadamia – pochodzenie, właściwości, zastosowanie
Dziewczyna stoi przy krze lodowej
Krioterapia – co to, na co pomaga, przeciwwskazania. Czy może zaszkodzić?
Masaż tantryczny – czym jest, przebieg, efekty, szkolenie

Zapewne każdy z nas słyszał określenie „łyżka dziegciu”. Czym jest dziegieć i jakie powiązanie z jego właściwościami ma ten związek frazeologiczny? Jakie cechy posiada najczęściej poszukiwany dziegieć brzozowy? Na co pomoże kąpiel z użyciem mydła dziegciowego lub szamponu z dziegciem? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.

Co to jest dziegieć?

Dziegieć to rodzaj smoły drzewnej. Z chemicznego punktu widzenia jest mieszaniną związków fenolowych, terpenów i węglowodanów. Otrzymuje się go w wyniku destylacji drewna i kory. Ma postać ciemnobrunatnej, gęstej, lepkiej mazi. Charakterystyczną cechą dziegciu jest bardzo nieprzyjemny, ostry zapach i równie nieciekawy (gorzki) smak. Stąd utrwaliło się powiedzenie, że odrobina tej substancji jest w stanie zniszczyć smak całej beczki miodu. Powiedzenie „łyżka dziegciu w beczce miodu” oznacza coś złego, niekorzystnego, co jest w stanie zepsuć bardzo miłą okoliczność, czas.

Zastosowanie dziegciu na przestrzeni lat

Dziegieć często pojawia się w przekazach dotyczących dawnej medycyny. Przez wieki był niezastąpioną substancją w każdym domu, a jego zastosowanie było bardzo szerokie. Wykorzystywano go w medycynie, hodowli zwierząt czy konserwacji odzieży. Do tej pory można spotkać się z określeniem „dziegieć do kopyt”, ponieważ wykorzystywano go do leczenia kopyt i kości u bydła. Uważano, że dziegieć chroni przed robactwem, dlatego pokrywano nim odzież lnianą i wełnianą. Poza tym stosowano go jako smar do kół, materiał do uszczelniania beczek, środek do impregnacji skór i jako klej. Już dwa tysiące lat temu dziegieć zaczęto wykorzystywać w celach medycznych – szybko dostrzeżono pozytywny wpływ tej substancji na schorzenia skóry.

Kosmetyki naturalne w drogeriach Hebe

Rodzaje dziegciu

W zależności od drzewa, z którego pozyskuje się dziegieć, wyróżnia się następujące rodzaje dziegciu:

  • Dziegieć brzozowy (Oleum Betullae),
  • Dziegieć bukowy (Oleum Fagi),
  • Dziegieć jałowcowy (Oleum Cadini),
  • Dziegieć sosnowy (Pix liquida Pini),
  • Dziegieć węglowy (Oleum Lithanthracis).

Kontrowersje wokół dziegciu

Dziegieć rakotwórczy?

Współcześnie dziegieć jest bardzo rzadko stosowany przez dermatologów w leczeniu chorób skóry. Na odejście od stosowania tej substancji miała częściowo wpływ dyrektywa Unii Europejskiej z 2001 roku, uznająca dziegieć (głównie ten słabo oczyszczony) za rakotwórczy. Mimo kontrowersji, wciąż w krajach Europy Środkowej (Czechy, Słowenia, Słowacja) i w krajach Europy Południowej dziegieć jest wytwarzany i dodawany do niektórych kosmetyków – głównie mydeł i szamponów.

Dziegieć – skutki uboczne

Poza właściwościami rakotwórczymi, dziegieć wykazuje także działanie fotouczulające, dlatego 24 godziny po zastosowaniu kosmetyków z dziegciem nie wolno wystawiać skóry na działanie promieni słonecznych. Długie i regularne używanie kosmetyków dziegciowych ma też negatywny wpływ na wątrobę i nerki, dlatego długotrwałe stosowanie kosmetyków z dziegciem powinno wiązać się z regularnym wykonywaniem badań laboratoryjnych, np. moczu. Dziegciu nie można stosować też na otwarte rany czy ostre stany zapalne. Nie wolno go stosować w ciąży (ma działanie teratogenne – ciężko uszkadza płód) ani w okresie karmienia piersią (przedostaje się do mleka matki).

Kosmetyki ekologiczne w otoczeniu jesiennych liści

Kosmetyki dziegciowe

Chociaż stosując kosmetyki z dziegciem należy zachować szczególną ostrożność, istnieją preparaty zawierające dobrze oczyszczony (a więc bezpieczny) dziegieć, po które można sięgnąć, aby wspomóc pielęgnację zmienionej chorobowo skóry.

Szampon z dziegciem

Szampony z dziegciem polecane są do mycia skóry głowy z łupieżem, łuszczycą czy łojotokiem. Wskazaniami do użycia szamponów z dziegciem jest też wyprysk i świąd. Szampony dziegciowe należą do produktów leczniczych i są dostępne głównie w aptekach.

Mydło dziegciowe i żele

Mydła dziegciowe polecane są do stosowania na cerę trądzikową, naczynkową, tłustą i przy atopowym zapaleniu skóry. Mydło z dziegciem ma właściwości tonizujące i łagodzące (niweluje dyskomfort związany z przesuszeniem skóry). Ponadto normalizuje działanie gruczołów łojowych i przyspiesza regenerację tkanek. Mydło dziegciowe trzeba stosować tak, jak inne środki myjące – nakładać niewielką ilość na wilgotną skórę i spłukać ciepłą wodą. Mydło z dziegciem czy żele dziegciowe otrzymamy nie tylko w aptece, ale także w niektórych drogeriach czy sklepach z naturalnymi kosmetykami.

Maść z dziegciem

Maść z dziegciem ma tak długą historię, jak samo lecznicze stosowanie dziegciu. Kiedy odkryto aseptyczne i grzybobójcze właściwości tej substancji, zaczęto tworzyć z niej maści i wykorzystywano je do leczenia zarówno ludzi, jak i zwierząt. Obecnie kremy z dziegciem brzozowym stosuje się na skórę dotkniętą łuszczycą, nadmiernym rogowaceniem, wysuszeniem, ale tez rybią łuską.

Gdzie kupić dziegieć brzozowy?

Kosmetyki zawierające dziegieć najszybciej dostaniemy w aptekach lub sklepach naturalnymi kosmetykami. W czystej postaci dziegieć brzozowy kupisz w aptece (jako ekstrakt), w sklepach zielarskich i innych miejscach promujących medycynę naturalną. Dziś nikt już nie robi dziegciu w domu, choć dawniej otrzymywano go sposobem chałupniczym. Potrzebne jednak do tego były, poza korą brzozową, gliniane garnki i palące się dwa dni ognisko.

Właściwości dziegciu brzozowego

Dziegieć brzozowy polecany jest do pielęgnacji skóry dotkniętej chorobami dermatologicznymi, takimi jak:

Należy podkreślić, że dziegieć brzozowy nie jest lekiem – może jedynie złagodzić dokuczliwe w powyższych stanach swędzenie i podrażnienia (ma działanie przeciwświądowe). Ze względu na swoje właściwości dezynfekujące i przeciwzapalne, dziegieć pomaga zwalczać ropne wypryski (wysuszając je) i zapobiega ich powstawaniu. Dziegieć brzozowy polecany jest także jako skuteczny środek przeciwłupieżowy, ma działanie przeciwpasożytnicze i złuszczające. Ekstrakt dziegciu brzozowego nakłada się bezpośrednio na skórę (w przypadku skóry głowy – wciera się go w nią).

Dziegieć sosnowy – właściwości

Podobne właściwości jak dziegieć brzozowy ma dziegieć sosnowy pozyskiwany z destylacji kory i drewna sosny. Dziegieć sosnowy posiada właściwości oczyszczające i złuszczające. Stosuje się go głównie we wspomaganiu leczenia łuszczycy ograniczonej, czyli wywołującej zmiany na wybranych partiach ciała, np.  pachwinach i podudziach, łokciach i kolanach, dłoniach, skórze głowy. Dodawany jest do preparatów takich jak mydła, żele, szampony.

 

Źródła:

  1. M. Ambrosiewicz,  Jak to z dziegciem było, „Wigry” 3/2002
  2. J. Nadolny, Dziegieć – smoła drzewna, pismo Drwal, 2015
  3. https://nck.pl/en/projekty-kulturalne/projekty/ojczysty-dodaj-do-ulubionych/ciekawostki-jezykowe/lyzka-dziegciu-w-beczce-miodu

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Nadtlenek benzoilu – działanie i środki ostrożności

Wcierki na porost włosów – jak stosować, właściwości, przepisy

Olejek neem – pochodzenie, właściwości, zastosowanie

SLS i SLES – co to jest, właściwości, szampony bez SLS

Kaszka na twarzy – przyczyny i sposoby zwalczania

Gotu kola – pochodzenie i zastosowanie

Zapalenie mieszków włosowych /fot. Pexels

Zapalenie mieszków włosowych – przyczyny, objawy, leczenie, zapobieganie

Olejek różany – jak zrobić, gdzie kupić, jakie ma właściwości?

Balsamy do ust – rodzaje, skład, jak zrobić samemu?

Peeling do ciała – właściwości, domowy peeling do ciała

Glinka zielona – właściwości. Jak zrobić maseczkę z glinki?

Olej parafinowy – zastosowanie w kosmetyce i medycynie

Włosy wysokoporowate – charakterystyka i pielęgnacja

Maseczka z płatków owsianych – właściwości, przepis, efekty

Mydło marsylskie – jakie ma właściwości i zastosowanie?

Marek Pitucha

Zabiegi medycyny estetycznej dla 30, 40, 50-latki. Jakie wybrać? Wyjaśnia dr Marek Pitucha [WIDEO]

Czarne mydło – właściwości, zastosowanie, gdzie kupić

Peeling cukrowy – jak zrobić go samemu i jak stosować

Maska emolientowa – kiedy i jak stosować taką pielęgnację?

Mydło do brwi – co to jest, jak go używać i gdzie kupić?

Maseczka z aloesu – właściwości, zastosowanie, przepisy

Mydło cedrowe – skład, właściwości i sposób działania

Kozieradka na włosy – czy nasiona przynoszą efekty?

Marek Pitucha

Dr Pitucha: botoks jest najlepiej przebadanym lekiem w medycynie estetycznej [WIDEO]

Najpopularniejsze

Gorąca kąpiel – za i przeciw. Komu nie służy kąpiel w gorącej wodzie?

Paznokcie

Zmiany na paznokciach. O jakich chorobach świadczą?

Dlaczego włosy śmierdzą? Wyjaśnia Ekspert Kosmetyczny

Skąd bierze się brzydki zapach włosów? Wyjaśnia Ekspert Kosmetyczny

zielone paznokcie

Zielone paznokcie – czego mogą być objawem?

Kriolipoliza – efekty, cena, przeciwwskazania, czy warto

Dermatolog o wypryskach w okolicach bikini. Kiedy powinna się zapalić czerwona lampka?

Ciężar mięśni vs. ciężar tłuszczu

Ciężar mięśni vs. ciężar tłuszczu. Dlaczego waga nie zawsze jest miarodajna?

Powikłania po botoksie / unsplash

Powikłania po botoksie? Zdarzają się. Dr Marta Roth wyjaśnia

Po co mężczyźnie sutki?

„Ćwiczmy mięśnie dna miednicy! Zmniejszymy dolegliwości nietrzymania moczu oraz poprawimy jakość naszego życia seksualnego”

Jaki rodzaj masażu wybrać?

Ochota na masaż? Sprawdź jaki rodzaj masażu wybrać

Spuchnięte dłonie - przyczyny

Spuchnięte dłonie, czerwone ręce. Dlaczego puchną dłonie?

Sok z ziemniaka - jego właściwości i zastosowanie

Sok z ziemniaka – jego właściwości i zastosowanie

Wypadają ci włosy, łamią się, są suche lub rosną tam, gdzie nie powinny? Zobacz, co włosy mówią o twoim zdrowiu

Pestka awokado – 8 sposobów, jak możesz ją wykorzystać

Swędzi cię głowa, masz łupież lub wiecznie tłuste włosy? W HelloNoShame o „wstydliwych” przypadłościach związanych z włosami rozmawiamy z trycholog Magdaleną Kanią