Przejdź do treści

Dziegieć – zastosowanie, rodzaje i właściwości

Dziegieć – zastosowanie, rodzaje i właściwości Istock.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Choroby paznokci – rodzaje, objawy i leczenie
Olejek z opuncji – właściwości i zastosowanie w kosmetyce
Maseczka z kurkumy – właściwości, efekty, przepisy
Kolczyk w pępku – rodzaje, pielęgnacja rany, gojenie
Dlaczego podczas mycia wypada najwięcej włosów? Wyjaśnia Ekspert Kosmetyczny
Dlaczego podczas mycia wypada najwięcej włosów? Wyjaśnia Ekspert Kosmetyczny

Zapewne każdy z nas słyszał określenie „łyżka dziegciu”. Czym jest dziegieć i jakie powiązanie z jego właściwościami ma ten związek frazeologiczny? Jakie cechy posiada najczęściej poszukiwany dziegieć brzozowy? Na co pomoże kąpiel z użyciem mydła dziegciowego lub szamponu z dziegciem? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.

Co to jest dziegieć?

Dziegieć to rodzaj smoły drzewnej. Z chemicznego punktu widzenia jest mieszaniną związków fenolowych, terpenów i węglowodanów. Otrzymuje się go w wyniku destylacji drewna i kory. Ma postać ciemnobrunatnej, gęstej, lepkiej mazi. Charakterystyczną cechą dziegciu jest bardzo nieprzyjemny, ostry zapach i równie nieciekawy (gorzki) smak. Stąd utrwaliło się powiedzenie, że odrobina tej substancji jest w stanie zniszczyć smak całej beczki miodu. Powiedzenie „łyżka dziegciu w beczce miodu” oznacza coś złego, niekorzystnego, co jest w stanie zepsuć bardzo miłą okoliczność, czas.

Zastosowanie dziegciu na przestrzeni lat

Dziegieć często pojawia się w przekazach dotyczących dawnej medycyny. Przez wieki był niezastąpioną substancją w każdym domu, a jego zastosowanie było bardzo szerokie. Wykorzystywano go w medycynie, hodowli zwierząt czy konserwacji odzieży. Do tej pory można spotkać się z określeniem „dziegieć do kopyt”, ponieważ wykorzystywano go do leczenia kopyt i kości u bydła. Uważano, że dziegieć chroni przed robactwem, dlatego pokrywano nim odzież lnianą i wełnianą. Poza tym stosowano go jako smar do kół, materiał do uszczelniania beczek, środek do impregnacji skór i jako klej. Już dwa tysiące lat temu dziegieć zaczęto wykorzystywać w celach medycznych – szybko dostrzeżono pozytywny wpływ tej substancji na schorzenia skóry.

Kosmetyki naturalne w drogeriach Hebe

Rodzaje dziegciu

W zależności od drzewa, z którego pozyskuje się dziegieć, wyróżnia się następujące rodzaje dziegciu:

  • Dziegieć brzozowy (Oleum Betullae),
  • Dziegieć bukowy (Oleum Fagi),
  • Dziegieć jałowcowy (Oleum Cadini),
  • Dziegieć sosnowy (Pix liquida Pini),
  • Dziegieć węglowy (Oleum Lithanthracis).

Kontrowersje wokół dziegciu

Dziegieć rakotwórczy?

Współcześnie dziegieć jest bardzo rzadko stosowany przez dermatologów w leczeniu chorób skóry. Na odejście od stosowania tej substancji miała częściowo wpływ dyrektywa Unii Europejskiej z 2001 roku, uznająca dziegieć (głównie ten słabo oczyszczony) za rakotwórczy. Mimo kontrowersji, wciąż w krajach Europy Środkowej (Czechy, Słowenia, Słowacja) i w krajach Europy Południowej dziegieć jest wytwarzany i dodawany do niektórych kosmetyków – głównie mydeł i szamponów.

Dziegieć – skutki uboczne

Poza właściwościami rakotwórczymi, dziegieć wykazuje także działanie fotouczulające, dlatego 24 godziny po zastosowaniu kosmetyków z dziegciem nie wolno wystawiać skóry na działanie promieni słonecznych. Długie i regularne używanie kosmetyków dziegciowych ma też negatywny wpływ na wątrobę i nerki, dlatego długotrwałe stosowanie kosmetyków z dziegciem powinno wiązać się z regularnym wykonywaniem badań laboratoryjnych, np. moczu. Dziegciu nie można stosować też na otwarte rany czy ostre stany zapalne. Nie wolno go stosować w ciąży (ma działanie teratogenne – ciężko uszkadza płód) ani w okresie karmienia piersią (przedostaje się do mleka matki).

Kosmetyki ekologiczne w otoczeniu jesiennych liści

Kosmetyki dziegciowe

Chociaż stosując kosmetyki z dziegciem należy zachować szczególną ostrożność, istnieją preparaty zawierające dobrze oczyszczony (a więc bezpieczny) dziegieć, po które można sięgnąć, aby wspomóc pielęgnację zmienionej chorobowo skóry.

Szampon z dziegciem

Szampony z dziegciem polecane są do mycia skóry głowy z łupieżem, łuszczycą czy łojotokiem. Wskazaniami do użycia szamponów z dziegciem jest też wyprysk i świąd. Szampony dziegciowe należą do produktów leczniczych i są dostępne głównie w aptekach.

Mydło dziegciowe i żele

Mydła dziegciowe polecane są do stosowania na cerę trądzikową, naczynkową, tłustą i przy atopowym zapaleniu skóry. Mydło z dziegciem ma właściwości tonizujące i łagodzące (niweluje dyskomfort związany z przesuszeniem skóry). Ponadto normalizuje działanie gruczołów łojowych i przyspiesza regenerację tkanek. Mydło dziegciowe trzeba stosować tak, jak inne środki myjące – nakładać niewielką ilość na wilgotną skórę i spłukać ciepłą wodą. Mydło z dziegciem czy żele dziegciowe otrzymamy nie tylko w aptece, ale także w niektórych drogeriach czy sklepach z naturalnymi kosmetykami.

Maść z dziegciem

Maść z dziegciem ma tak długą historię, jak samo lecznicze stosowanie dziegciu. Kiedy odkryto aseptyczne i grzybobójcze właściwości tej substancji, zaczęto tworzyć z niej maści i wykorzystywano je do leczenia zarówno ludzi, jak i zwierząt. Obecnie kremy z dziegciem brzozowym stosuje się na skórę dotkniętą łuszczycą, nadmiernym rogowaceniem, wysuszeniem, ale tez rybią łuską.

Gdzie kupić dziegieć brzozowy?

Kosmetyki zawierające dziegieć najszybciej dostaniemy w aptekach lub sklepach naturalnymi kosmetykami. W czystej postaci dziegieć brzozowy kupisz w aptece (jako ekstrakt), w sklepach zielarskich i innych miejscach promujących medycynę naturalną. Dziś nikt już nie robi dziegciu w domu, choć dawniej otrzymywano go sposobem chałupniczym. Potrzebne jednak do tego były, poza korą brzozową, gliniane garnki i palące się dwa dni ognisko.

Właściwości dziegciu brzozowego

Dziegieć brzozowy polecany jest do pielęgnacji skóry dotkniętej chorobami dermatologicznymi, takimi jak:

Należy podkreślić, że dziegieć brzozowy nie jest lekiem – może jedynie złagodzić dokuczliwe w powyższych stanach swędzenie i podrażnienia (ma działanie przeciwświądowe). Ze względu na swoje właściwości dezynfekujące i przeciwzapalne, dziegieć pomaga zwalczać ropne wypryski (wysuszając je) i zapobiega ich powstawaniu. Dziegieć brzozowy polecany jest także jako skuteczny środek przeciwłupieżowy, ma działanie przeciwpasożytnicze i złuszczające. Ekstrakt dziegciu brzozowego nakłada się bezpośrednio na skórę (w przypadku skóry głowy – wciera się go w nią).

Dziegieć sosnowy – właściwości

Podobne właściwości jak dziegieć brzozowy ma dziegieć sosnowy pozyskiwany z destylacji kory i drewna sosny. Dziegieć sosnowy posiada właściwości oczyszczające i złuszczające. Stosuje się go głównie we wspomaganiu leczenia łuszczycy ograniczonej, czyli wywołującej zmiany na wybranych partiach ciała, np.  pachwinach i podudziach, łokciach i kolanach, dłoniach, skórze głowy. Dodawany jest do preparatów takich jak mydła, żele, szampony.

 

Źródła:

  1. M. Ambrosiewicz,  Jak to z dziegciem było, „Wigry” 3/2002
  2. J. Nadolny, Dziegieć – smoła drzewna, pismo Drwal, 2015
  3. https://nck.pl/en/projekty-kulturalne/projekty/ojczysty-dodaj-do-ulubionych/ciekawostki-jezykowe/lyzka-dziegciu-w-beczce-miodu

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Olejek kamforowy – właściwości, stosowanie, cena

Nafta kosmetyczna – właściwości, zastosowanie, opinie

Rozszerzone pory – przyczyny, metody zwalczania

Kobieta stoi przed lustrem w łazience

Czy skóra może uzależnić się od kosmetyków? Wyjaśniają ekspertki z „Czytamy etykiety”

Olejek migdałowy – skład, właściwości, zastosowanie

O AZS krąży wiele mitów. Piszemy, które informacje są prawdziwe, a co jest wyssane z palca

Szare mydło – co to za kosmetyk, właściwości, zastosowanie

probiotyki w kosmetykach

Czy probiotyki w kosmetykach działają? Jaki wpływ mają na skórę?

Maseczka na wągry – gotowe maski i przepisy DIY

Hesperydyna – wykorzystanie w lecznictwie i kosmetyce

Mydło aleppo – co to jest, skład, właściwości, zastosowanie

Olejek rycynowy na brwi i rzęsy – stosowanie, efekty

Pękające kąciki ust – objawy, przyczyny i leczenie

Henna brwi – na czym polega i jak wykonać ją w domu?

Jak przedłużyć życie kosmetyków? Ekspertki z „Czytamy etykiety” mają kilka rad

Kobieta

Borowina – właściwości, wskazania do kąpieli borowinowych

Maseczki na twarz – jakie wybrać i jak prawidłowo stosować?

Ałun – co to jest, jak używać, czy jest szkodliwy?

Puder mineralny – jak działa i jak nakładać?

kobieta z zamkniętymi oczami

Czy składniki zawarte w odżywkach na porost rzęs psują oczy?

Seks dobry na wszystko, nawet na trądzik? Przyjrzyjmy się tym i innym zależnościom dotyczących zmian trądzikowych

dziewczyna, różowe włosy, pozbyła się trądziku

Badania, które warto wykonać w diagnostyce trądziku. Chodzi nie tylko o hormony – zwracają uwagę kosmetolożki

Kosmetyczka wrażliwca – czyli kilka cennych propozycji jak zadbać o skórę wrażliwą zimową porą

Kobieta trzyma herbatę w szklance

Nie tylko pielęgnacja ma znaczenie dla skóry! Poznaj żywność, która pomoże ją oczyścić

Najpopularniejsze

Paznokcie

Zmiany na paznokciach. O jakich chorobach świadczą?

Gorąca kąpiel – za i przeciw. Komu nie służy kąpiel w gorącej wodzie?

Dermatolog o wypryskach w okolicach bikini. Kiedy powinna się zapalić czerwona lampka?

Kriolipoliza – efekty, cena, przeciwwskazania, czy warto

Dlaczego włosy śmierdzą? Wyjaśnia Ekspert Kosmetyczny

Skąd bierze się brzydki zapach włosów? Wyjaśnia Ekspert Kosmetyczny

Ciężar mięśni vs. ciężar tłuszczu

Ciężar mięśni vs. ciężar tłuszczu. Dlaczego waga nie zawsze jest miarodajna?

Po co mężczyźnie sutki?

Spuchnięte dłonie - przyczyny

Spuchnięte dłonie, czerwone ręce. Dlaczego puchną dłonie?

Powikłania po botoksie / unsplash

Powikłania po botoksie? Zdarzają się. Dr Marta Roth wyjaśnia

Pestka awokado – 8 sposobów, jak możesz ją wykorzystać

Lipodemia — sprawdź, czym jest choroba grubych nóg, jakie ma objawy i jak się ją leczy

Lipodemia – co to jest, przyczyny, objawy i leczenie

zielone paznokcie

Zielone paznokcie – czego mogą być objawem?

Jaki rodzaj masażu wybrać?

Ochota na masaż? Sprawdź jaki rodzaj masażu wybrać

„Ćwiczmy mięśnie dna miednicy! Zmniejszymy dolegliwości nietrzymania moczu oraz poprawimy jakość naszego życia seksualnego”

Sok z ziemniaka - jego właściwości i zastosowanie

Sok z ziemniaka – jego właściwości i zastosowanie

Kobieta z tuatuażami i kolczykami

Przekłuwanie uszu pistoletem. Nie rób sobie tego ani swojemu dziecku! Piercerka tłumaczy, dlaczego to jest zły pomysł