Problemy ze skórą głowy – jakie zmiany towarzyszą różnym chorobom?

Problemy skórne głowy – łojotokowe zapalenie skóry 

Zmiany skórne głowy przy ŁZS 

Łojotokowe zapalenie skóry głowy (ŁZS) to jedna z najczęstszych (występuje u 1-3% populacji) przyczyn problemów ze skórą głowy. Częściej występuje u mężczyzn niż kobiet. 

Zmiany skórne na głowie w przebiegu ŁZS to czerwone plamy na skórze z wyraźnie zaznaczonym brzegiem. Zmieniona chorobowo skóra mocno łuszczy się, charakterystyczne jest odpadanie martwego naskórka w postaci tłustych łusek. Z czasem mogą pojawić się strupy i pieczenie skóry. Niekiedy zmiany skórne występujące przy ŁZS pojawiają się także wzdłuż linii włosów, w obrębie brwi, za uszami. Przy nasilonej, nieleczonej postaci ŁZS dochodzi do wypadania włosów. 

Przyczyny ŁZS 

Przyczyny ŁZS są złożone. Wśród nich wymienia się: 

• wzmożoną produkcję hormonów, zwłaszcza androgenów; 
• predyspozycje genetyczne; 
• przewlekły stres; 
• niedobór snu; 
• zaburzenia immunologiczne; 
• niewłaściwą dietę (brak witamin i minerałów); 
• leki psychotropowe, choroby neurologiczne; 
• choroby przewlekle; 
• zanieczyszczenie środowiska. 

Leczenie ŁZS 

Łojotokowe zapalenie skóry to choroba przewlekła i nawracająca (nawroty pojawiają się sezonowo – jesienią i zimą), jednak można ją kontrolować przez odpowiednią pielęgnację skóry głowy. W leczeniu ŁZS stosuje się preparaty o charakterze przeciwzapalnym, przeciwświądowym, przeciwgrzybicznym i keratolitycznym.  

Najlepszy szampon na problemy ze skórą głowy wywołane ŁZS to produkt z cyklopiroksolaminą lub z ketokonazolem. Stosowanie szamponów z tymi substancjami najskuteczniej zwalcza zmiany skórne na głowie wywołane ŁZS. 

 W leczeniu ŁZS stosuje się także fototerapię (lampy emitujące promieniowanie UVB) i fotochemioterapię (PUVA). W najostrzejszych przypadkach wdrażane jest leczenie doustne. 

Problemy ze skórą głowy – łupież 

Zmiany skórne głowy przy łupieżu 

Najczęściej występującym problemem ze skórą głowy jest łupież, który dotyka aż 5-10% populacji.  

Zmiany skórne w łupieżu to mocno łuszczący się naskórek głowy. Łupież owłosionej skóry głowy może występować w dwóch odmianach – łupieżu zwykłym (suchym) i łupieżu tłustym. Przy łupieżu suchym skóra łuszczy się drobnymi, sypkimi, białymi płatkami. Przy tym problemie ze skórą głowy włosy stają się kruche i łamliwe. 

Niekiedy łupież zwykły zmienia się w łupież tłusty. To zmiana skóry na głowie w postaci żółtawych, tłustych łusek mocno przytwierdzonych do skóry. Łuski z czasem grubieją, mogą też przybierać postać strupów. Temu problemowi ze skórą głowy towarzyszy świąd i wypadanie włosów. 

Przyczyny łupieżu 

Przyczyny łupieżu, podobnie jak przyczyny ŁZS, są bardzo zróżnicowane i częściowo pokrywają się z tymi wywołującymi ŁZS. Wśród przyczyn łupieżu wymienia się: 

• grzyby drożdżopodobne z rodzaju Malassezia; 
• hiperproliferację – zbyt szybki proces odnowy naskórka; 
• niewłaściwą pielęgnację skóry głowy – stosowanie „agresywnych” preparatów, w tym lakierów do włosów; 

• zaburzenia hormonalne; 
• zaburzenia neurologiczne; 
• zaburzenia immunologiczne; 
• niewłaściwą dietę. 

Leczenie łupieżu 

Do leczenia łupieżu wykorzystuje się preparaty w postaci szamponów, płynów i olejków. W przypadku łupieżu najskuteczniejszym szamponem na problemy ze skórą głowy będą preparaty: 

• cytostatyczne (zawierające siarczek selenu i dziegcie); 
• keratolityczne (zawierające kwas salicylowy, mocznik, dziegcie) – polecane głównie przy łupieżu tłustym; 
• przeciwgrzybiczne: imidazole (ketokonazol, klotrimazol, flutrimazol), cyklopiroksolamina, siarczek selenu. 

Przy zwalczaniu zmian skóry głowy wywołanych łupieżem dermatolodzy zalecają naprzemienne stosowanie specjalistycznych szamponów i zwykłych. W przypadku stosowania ww. szamponów istnieje ryzyko „przyzwyczajenia” skóry głowy do leczniczych substancji, przez co efekty terapii z czasem mogą być coraz mniejsze.  

Zaleca się także pozostawienie spienionego preparatu na skórze głowy przez kilka minut, co zwiększa jego działanie. 

Problemy ze skórą głowy – grzybica 

Grzybica to zakaźny problem skóry głowy. Dermatologia wyróżnia kilka odmian grzybicy skóry głowy o zróżnicowanym przebiegu. 

Grzybicę skóry głowy leczy się miejscowo (najczęściej maściami z cyklopiroksem) i doustnie (leki z ketokonazolem, itrakonazolem). 

Problemy ze skórą głowy – łuszczyca 

Problemem ze skórą głowy jest także łuszczyca. To przewlekła i nawracająca choroba skóry, której przyczyny i objawy są podobne do tych towarzyszących ŁZS. Zmiany skórne towarzyszące łuszczycy to łuszczący się rumień, przy czym zmiany łuszczycowe mogą być też zlokalizowane poza skórą głowy – najczęściej w okolicy łokci i kolan, a nawet na twarzy.  

W leczeniu łuszczycy stosowane są preparaty z pochodnymi witaminy D3, glikokortykosteroidami i preparaty dziegciowe w postaci szamponów dziegciowych. 

Bibliografia: 

1. Bednarek M., & Musiał, C.,  Najczęstsze problemy pacjenta trychologicznego – choroby skóry głowy, Kosmetologia Estetyczna, 2019, 8(3), 393-396. 
2. Brzezińska-Wcisło L., Wcisło-Dziadecka, D., Lis-Święty, A., & Trzmiel, D.,  Łupież i łojotokowe zapalenie owłosionej skóry głowy – patogeneza, obraz kliniczny oraz aspekty terapeutyczne. Post Dermatol Alergol, 24, 2007, 59-64. 
3. Koszyk, Ż.,   Trychologia kosmetologiczna wobec wybranych schorzeń skóry głowy i włosów, [w:] Monika Maciąg, Kamil Maciąg (red.), Medyczne aspekty kosmetologii i estetyki, Lublin 2023: Wydawnictwo Naukowe TYGIEL, http://bc.wydawnictwo-tygiel.pl/public/assets 2266/Medyczne%20aspekty%20kosmetologii%20i%20dietetyki.pdf#page=7, [dostęp 16.07.2023].  
4. Szklarczyk, M., Goździalska, A., & Jaśkiewicz, J., Choroby oraz pielęgnacja skóry głowy i włosów, [w:] Anna Goździalska, Jerzy Jaśkiewicz (red.), Stan skóry wykładnikiem stanu zdrowia, Oficyna Wydawnicza AFM Kraków, https://repozytorium.ka.edu.pl/handle/11315/718  [dostęp 16.07.2023].