Emolienty – co to takiego?
Emolienty to substancje znajdujące się w preparatach przeznaczonych do pielęgnacji skóry suchej i wrażliwej oraz zniszczonych, przesuszonych włosów. Najczęściej mają postać hipoalergicznych oliwek, kremów, maści czy odżywek. Po kosmetyki te sięgają zwłaszcza rodzice z myślą o delikatnej skórze dzieci oraz osoby borykające się z atopowym zapaleniem skóry (AZS), łojotokowym zapaleniem skóry (ŁZS) i łuszczycą.
Emolienty mają właściwości nawilżające, natłuszczające, uelastyczniające i regenerujące. Po nałożeniu na skórę czy włosy tworzą warstwę okluzyjną, czyli tłustą barierę, zapobiegającą utracie wody przez tkanki w procesie parowania.
W przypadku naskórka wilgoć w nim zatrzymana może przenikać do korneocytów (martwych komórek zrogowaciałej warstwy skóry) i zwiększać napięcie ich ścian oraz objętość, co zmniejsza wolne przestrzenie międzykomórkowe. Warstwa okluzyjna na włosach pozwala zamknąć wilgoć w łuskach, co jest szczególnie korzystne w przypadku struktur średnio- i wysokoporowatych.
Rolki
Rodzaje emolientów
Dostępne na rynku kosmetycznym emolienty dla dorosłych i dzieci mogą mieć pochodzenie naturalne lub syntetyczne. Do naturalnych emolientów zaliczają się: oleje roślinne (np. arganowy), masła roślinne (np. masło shea) oraz lanolina. Emolienty syntetyczne to estry i alkohole tłuszczowe, a także silikony, trójglicerydy oraz polimery.
Uwzględniając strukturę chemiczną, wyróżnia się aż sześć typów emolientów:
- oleje mineralne, węglowodory (np. parafina),
- naturalne i syntetyczne węglowodory (np. skwaleny),
- naturalne i syntetyczne trójglicerydy (np. olej z oliwek),
- naturalne i syntetyczne kwasy tłuszczowe (np. kwas stearynowy),
- alkohole tłuszczowe (np. alkohol cetearylowy),
- estry proste i złożone (np. mirystynian izopropylu).
Emolienty, humektanty, proteiny – czym się różnią?
Choć w preparatach z emolientami można znaleźć humektanty, to nie należy utożsamiać ze sobą tych dwóch substancji, a już z pewnością nie powinno mylić się emolientów z proteinami.
Humektanty to gliceryna (2-10 proc.), kwas mlekowy, mocznik (2-5 proc.) czy kwas hialuronowy. Ich zadaniem jest nawilżanie. Są one zdolne wyciągać cząsteczki wody z głębi naskórka i zatrzymywać je w warstwie rogowej. Jeśli jednak humektanty stosowane są do pielęgnacji włosów – spowodują ich puszenie, do czego nie doprowadziłby emolient.
Proteiny natomiast to nic innego jak białka. Ich zadaniem jest odbudowa zniszczonego naskórka lub włosów. W kosmetykach występują one pod postacią jedwabiu, keratyny, protein mleka i pszenicy, elastyny i kolagenu.
Zastosowanie emolientów
Choć emolienty znane są przede wszystkim, jako dermokosmetyki do pielęgnacji skóry problemowej, to warto zainteresować się także preparatami przeznaczonymi do włosów suchych i zniszczonych.
Bez względu na przeznaczenie kosmetyków, ważne jest ich właściwe stosowanie. Tylko wówczas przyniosą efekty. Najlepiej nanosić je na mokrą skórę i włosy. Jeśli są to emolienty do kąpieli, należy pamiętać, by woda nie miała temperatury wyższej niż 37 -38 st. Celsjusza.
Emolienty do mycia i pielęgnacji skóry
Emolienty stanowią ważny element profilaktyki i leczenia chorób takich jak atopowe i łojotokowe zapalenie skóry oraz łuszczyca. Są to dolegliwości, w których rolę patogenetyczną odgrywają zaburzenia funkcjonowania bariery naskórka.
Emolienty na AZS czy ŁZS są preparatami delikatnymi i hipoalergicznymi (nie zawierają parabenów, alkoholu, sztucznych barwników i aromatów). Ich oleista konsystencja tworzy na skórze powierzchnię ochronną, która zapobiega nadmiernej utracie wody. Obniża wówczas współczynnik TEWL (ang. TransEpidermal Water Loss), którego norma wynosi 5-25 g/m2h. Ponadto emolienty na łojotokowe zapalenie skory i atopowe zapalenie skóry oraz łuszczycę łagodzą dokuczliwy świąd i podrażnienia, redukują szorstkość naskórka i odbudowują barierę ochronną poprzez uzupełnienie poziomu lipidów.
Bardzo popularne są również emolienty dla dzieci. Stosowane są w celu zapobiegania wystąpieniu alergii, a przy tym chronią delikatną skórę przed bakteriami i grzybami. Emolienty dla niemowląt są również elementem profilaktyki, gdy istnieje podwyższone ryzyko wystąpienia zmian skórnych. Ma to miejsce w szczególności wtedy, gdy jedno lub oboje rodziców boryka się z problemami dermatologicznymi o podłożu autoimmunologicznym.
Emolienty do włosów
Emolienty na włosy są polecane kobietom, które często używają suszarki, lokówki i prostownicy do stylizacji fryzur. Wysoka temperatura niszczy włosy, sprawiając, że zaczynają się puszyć. Zastosowanie tego typu kosmetyku w formie szamponu czy odżywki zatrzymuje wilgoć w łuskach i uelastycznia pasma. Dzięki temu włosy stają się gładkie i łatwiej się je układa.
Emolienty – czy są dla każdego?
Mimo że emolienty dla dziecka i osoby dorosłej to kosmetyki delikatne i hipoalergiczne nie są odpowiednie dla każdego! Sięgać warto po nie wyłącznie wtedy, gdy zajdzie taka potrzeba.
Są to preparaty przeznaczone dla skóry suchej, skłonnej do podrażnień, a także z atopowym i łojotokowym zapaleniem. Jeśli natomiast będą stosowane do pielęgnacji skóry normalnej, może dojść do zablokowania jej porów. W efekcie tego nie będzie mogła ona prawidłowo oddychać, co doprowadzi do zmian dermatologicznych.
Również po emolienty do włosów warto sięgać dopiero wówczas, gdy te są przesuszone i zniszczone. W przeciwnym wypadku zostaną one nadmiernie obciążone i zaczną się przetłuszczać.
Bibliografia:
- B. K. Welz-Kubiak, A. Reich, Znaczenie emolientów w codziennej pielęgnacji skóry [w:] Forum Dermatologicum 2016, tom 2, nr 1
- R. Olszański, B. Pilarski, Emolienty – klasyfikacja oraz konsekwencje kliniczne [w:] Aesthetica nr 22, lipiec/sierpień 2017
- A. Bańka-Wrona, Zastosowanie emolientów w schorzeniach dermatologicznych [w:] Aesthetica nr 15, maj/czerwiec 2016
- M. Catherine Mack Correa, J. Nebus, Leczenie chorych na atopowe zapalenie skóry: rola emolientów [w:] Dermatologia po Dyplomie 2013; 4(4)
- A. Żebrowska, Wpływ emolientów na poprawę stanu skóry dotkniętej schorzeniami dermatologicznymi [w:] Aesthetica nr 18, listopad/grudzień 2016
