Przejdź do treści

Fitosterole – źródła, właściwości, zastosowanie w diecie i kosmetyce

Fitosterole - źródła w diecie, właściwości, zastosowanie Istock.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim

Fitosterole (sterole roślinne) to substancje, które możesz dostarczyć wraz z dietą, spożywając oleje roślinne, rośliny strączkowe, nasiona i orzechy oraz produkty zbożowe. Ich dobroczynny wpływ na organizm polega na obniżaniu cholesterolu LDL i regulacji gospodarki węglowodanowej. Ale to nie jedyne zastosowanie fitosteroli. Oprócz przemysłu spożywczego wykorzystuje je również przemysł kosmetyczny. Sprawdź, jakie właściwości mają fitosterole.  

Co to są fitosterole roślinne? 

Fitosterole, nazywane też sterolami roślinnymi, to grupa związków chemicznych występujących w błonach komórkowych wszystkich tkanek roślinnych. Z chemicznego punktu widzenia fitosterole są analogami cholesterolu – związku znajdującego się w zwierzęcych błonach komórkowych. Fitosterole to 28- lub 29- węglowe alkohole wielopierścieniowe. Zalicza się do nich sterole (forma nienasycona), stanole (forma nasycona) oraz sterolowe i stanolowe estry kwasów tłuszczowych, kwasu hydroksycynamonowego, glukozy bądź glikolipidów. Znanych jest ponad 200 fitosteroli. Do najbardziej powszechnych należą: sitosterol, kampesterol i stigmasterol. Inne przykłady steroli roślinnych to: cyklodiartenol, ergosterol, obtusifoliol, sitostanol, kampestanol i stigmastanol. 

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Beauty
WIMIN Rytuał relaksu, 1 sztuka, ulga i odprężenie
36,00 zł
Beauty, Verdelab
Verdelab Garisell Eye - Krem na worki pod oczami – poprawia napięcie skóry, nawilża i odżywia, 15 ml
149,00 zł
Good Aging, Beauty, Verdelab
Verdelab Richevon - Serum przeciwzmarszczkowe do twarzy o bogatym składzie. Nawilża, odżywia. 50 ml
179,00 zł
Odporność, Energia, Beauty
Naturell Witamina B Complex Vegan, 180 tabletek
79,99 zł
Beauty, Verdelab
Verdelab Seborh - Zestaw 3 produktów do skóry z łzs: szampon, emulsja i płyn do skóry głowy
249,00 zł
kobieta po 50-tce

W jakich produktach znajdują się fitosterole? 

Najwięcej fitosteroli znajduje się w olejach roślinnych oleju kukurydzianym, rzepakowym, sezamowym, słonecznikowym. Do produktów bogatych w sterole roślinne należą też: 

  • nasiona sezamu, 
  • kiełki pszenicy, 
  • oliwa z oliwek, 
  • soja, 
  • otręby ryżowe, 
  • orzechy: włoskie, ziemne, laskowe,  
  • migdały, 
  • nasiona roślin strączkowych, 
  • produkty zbożowe żytnie, pszeniczne, jęczmienne i owsiane. 

Poniższa tabelka przedstawia zawartość fitosteroli w wybranych produktach. 

Produkt  Fitosterole ogółem [mg/100g] 
Olej słonecznikowy  240-725 
Olej rzepakowy  480-1130 
Olej sojowy  221-457 
Oliwa z oliwek  98-189 
Olej sezamowy  360-473 
Orzechy włoskie  121 
Orzechy ziemne  153 
Otręby ryżowe  1190 
Migdały  143 
Fasola  76 
Kukurydza  70 
Sałata  38 
Banany  16 
Jabłka  12 
Pomidor  7 

 

Z dietą dostarczane jest przeciętnie 100-300 mg fitosteroli na dobę. Aby sterole roślinne wywołały korzystny wpływ na organizm ludzki potrzebne jest ich spożycie w ilości 2-3 g na dobę. Niestety nawet osoby na diecie wegetariańskiej oraz innych dietach z dużą liczbą produktów roślinnych nie są w stanie zrealizować powyższych zaleceń żywieniowych. Ma to też związek z faktem, iż biodostępność fitosteroli jest niska. Stąd wzięła się potrzeba wzbogacania żywności o fitosterole. Produkty zawierające dodatek steroli roślinnych to: margaryny, majonezy, jogurty, sery, mleko, napoje mleczne, sery dojrzewające, serki homogenizowane, lody, soki owocowe, produkty mięsne, czekolady i chleby żytnie. 

Fitosterole można też suplementować. Kapsułki z fitosterolami zawierają kompleks fitosterolowy pozyskiwany m.in. z soi, awokado czy owoców oliwki oraz estry sterolowe. W zależności od wybranego preparatu, w jednej kapsułce znajduje się ok. 400-600 mg fitosteroli. 

 

ABSI zamiast BMI?

Sterole roślinne – właściwości 

Fitosterole w roślinach pełnią funkcje ochronne – wzmacniają i utwardzają błony komórkowe, dzięki czemu rośliny są bardziej odporne na uszkodzenia. W żywieniu człowieka fitosterole to cenne substancje, które korzystnie wpływają na gospodarkę lipidową i węglowodanową, mogą też wykazywać działanie przeciwnowotworowe. Sterole roślinne mają również właściwości przeciwutleniające i detoksykacyjne. 

Fitosterole a cholesterol 

Działanie przeciwcholesterolowe steroli zaobserwowano już w latach 50. XX wieku.  W leczeniu hipercholesterolemii umiarkowanego stopnia zastosowanie znalazł wtedy beta-sitosterol. Fitosterole mają budowę podobną do cholesterolu przez co konkurują z tym związkiem o przyłączanie się do wolnych receptorów znajdujących się na micelach. Tym sposobem fitosterole roślinne zmniejszają wchłanianie cholesterolu z jelit i prowadzą do obniżenia stężenia tzw. “złego” cholesterolu LDL. Dzięki temu stanowią element profilaktyki chorób sercowo-naczyniowych zmniejszając ryzyko miażdżycy, nadciśnienia tętniczego krwi i choroby wieńcowej. 

 

istockphoto.com

Fitosterole a cukrzyca 

W badaniach zaobserwowano, że fitosterole regulują metabolizm glukozy. U osób z grupy badawczej przyjmujących kwasy omega 3 i fitosterole zanotowano spadek stężenia triglicerydów, obniżenie wskaźnika insulinooporności i hemoglobiny glikowanej.  

Fitosterole a nowotwory 

Fitosterole to substancje, które mogą zmniejszyć ryzyko raka piersi, raka jelita grubego i raka prostaty. Wykazano, że beta-sitosterol hamuje proliferację i przerzutowość komórek raka piersi MDA-MB-231. Ponadto indukuje apoptozę komórek nowotworowych oraz pobudza układ immunologiczny do walki z nowotworem. 

Sterole roślinne – skutki uboczne nadmiaru 

Jak wiadomo, każda substancja spożywana w nadmiarze ma negatywny wpływ na organizm. Stosowanie fitosteroli w ilości powyżej 3 g może wywołać skutki uboczne w postaci obniżenia poziomu beta-karotenu aż o 25%, witaminy E o 8% oraz likopenu. Ze względu na możliwość zaburzenia wchłaniania witamin rozpuszczalnych w tłuszczach, dzieci poniżej 5. roku życia nie powinny spożywać margaryn i innych produktów wzbogacanych w sterole roślinne. Rzadką chorobą, na którą ma wpływ spożycie steroli roślinnych, jest fitosterolemia. U osób z tym schorzeniem wydalanie fitosteroli z organizmu jest ograniczone, przez co znacząco wzrasta ich stężenie w organizmie. Stan ten predysponuje do wystąpienia choroby niedokrwiennej serca i zawału serca. 

 

Jaki tłuszcz do smażenia?

Fitosterole w kosmetyce 

Fitosterole znajdują zastosowanie nie tylko w przemyśle spożywczym, ale i kosmetycznym. Sterole roślinne dodawane do preparatów kosmetycznych mają za zadanie pobudzać syntezę kolagenu, ograniczać rozkład elastyny, łagodzić podrażnienia i przyspieszać regenerację naskórka. Ponadto działają przeciwzapalnie, przeciwbakteryjnie, przeciwgrzybiczo. Sterole nie tylko poprawiają stan skóry, ale też hamują utratę wody z jej głębszych warstw i działają nawilżająco. Dodatek fitosteroli można znaleźć przede wszystkim w kremach i maseczkach regenerujących. 

 

Bibliografia: 

  1. Renata Szymańska, Jerzy Kruk, “Fitosterole — występowanie i znaczenie dla człowieka”, Tom 56, 2007, numer 1–2 (274–275), strony 107–114. 
  2. Anna Nowak, “Fitosterole w codziennej diecie”, Postępy Fitoterapii 1/2011. 
  3. “Rola i znaczenie steroli roślinnych w żywieniu człowieka.”, BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. – XLII, 2009, 1, str. 1 – 9. 

 

 

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

7 olejów, które warto mieć w domu / iStock

Te tłuszcze mają moc! Top 7 olejów

olej lniany i rozsypane ziarna lnu

Olej lniany na włosy – właściwości i zastosowanie

Lanolina

Lanolina w produktach kosmetycznych – działanie i zastosowanie

olej z wiesiołka

„Cudowny” olej z wiesiołka – prawdziwe remedium na kobiece dolegliwości?

Płukanie ust olejem – opinie, efekty. Czy jest szkodliwe?

Olej kokosowy – jaki wybrać i gdzie kupić najlepszy?

Dieta odchudzająca – węglowodany vs. tłuszcze

Niska temperatura sprzyja chudnięciu

Niska temperatura sprzyja chudnięciu

Fibroblasty – ich wpływ na wygląd i kondycję skóry

Peptydy – rodzaje, cena i zastosowanie w kosmetyce i medycynie estetycznej

Alkohol cetylowy, czyli Cetearyl Alcohol w kosmetykach. Jak działa?

Węgiel aktywny – zaskakujące właściwości czarnego złota

Alkohol benzylowy w kosmetykach i lekach. Czy jest szkodliwy?

Budowa i funkcje keratynocytów. Jakie jest ich znaczenie w kosmetologii?

Keloid – czym jest bliznowiec i jak się go pozbyć? Kiedy konieczny jest zabieg? /fot. Adobe Stock

Keloid – czym jest bliznowiec i jak się go pozbyć? Kiedy konieczny jest zabieg?

Modelowanie ust na płasko – jakie przynosi efekty?

Budowa naskórka – funkcje zewnętrznej warstwy skóry człowieka /fot. Adobe Stock

Budowa naskórka – funkcje zewnętrznej warstwy skóry człowieka

Czym są przeczosy i jak je leczyć? Kiedy wystarczą domowe sposoby

Tlenek azotu – jak wpływa na kondycję włosów i skóry, jak stosować argininę

Olej marula – doskonała pielęgnacja skóry i włosów prosto z Afryki

Fala akustyczna – działanie w medycynie i kosmetologii. Wskazania i przeciwwskazania do zabiegu

Kobieta leży w łóżku

Spanie nago jest zdrowe. Korzyści z sypiania bez ubrania

Skwalan – jakie ma zastosowanie w kosmetologii? Skwalan a skwalen – jakie są różnice

Hydroksyapatyt wapnia – alternatywa dla kwasu hialuronowego /fot. Adobe Stock

Hydroksyapatyt wapnia – alternatywa dla kwasu hialuronowego

×